350 jaar Michiel de Ruyter
350 jaar Michiel de Ruyter
Dit jaar is het 350 jaar geleden dat Nederlands meest bekende admiraal Michiel de Ruyter het leven laat aan boord van zijn vlaggenschip Eendracht in de baai van Syracuse bij Sicilië. Hij sterft op 29 april 1676, door toedoen van zware verwondingen die hij oploopt tijdens de zeeslag bij de Etna.
Zijn nalatenschap staat tot op de dag van vandaag symbool voor moed, vakmanschap en plichtsbesef. Het Marinemuseum staat daarom deze maand extra stil bij deze wereldberoemde man.
De verdediging van Nederlandse handelsbelangen
Op zoek naar Franse oorlogsschepen voer De Ruyter in april 1676 met zijn vloot langs de kust van Sicilië. De Fransen proberen daar, ten koste van de Spanjaarden, belangrijke handelsprivileges af te dwingen. De Ruyter was namens Nederland aanwezig om de bezittingen van bondgenoot Spanje te verdedigen. De Nederlandse hulp aan de Spanjaarden vloeide voort uit het Viervoudig Bondgenootschap (1673) tussen Nederland, het Heilige Roomse Rijk, Spanje en Lotharingen dat een anti-Frans bondgenootschap was.
Daarnaast hadden de Republiek en Engeland in 1674 een vredesverdrag gesloten (de Tweede Vrede van Westminster). Frankrijk, tot dan toe de bondgenoot van Engeland, weigerde het verdrag te erkennen en vocht door. Er stond daarom veel op het spel. Nederlandse handelsbelangen dreigden in de knel te raken. Op 22 april 1676, ter hoogte van Sicilië, mondde het spanningsveld uit in de slag bij de Etna (Agosta). De Nederlandse-Spaanse oorlogsschepen onder bevel van De Ruyter ging de strijd aan tegen een sterkere Franse vloot onder leiding van admiraal Abraham Duquesne.
Bittere strijd tegen de Fransen
De zeeslag bij de Etna verliep stroef. De Ruyter vond in Duquesne een taaie tegenstander. Hoewel effectieve steun van Spaanse en Nederlandse achterhoede uitbleef, viel De Ruyter dapper aan. De strijd was hevig. Kanonvuur kwam van korte afstand en manschappen sneuvelden.
Om 16.30 uur was het raak. Door toedoen van Frans vuur raakte De Ruyter zwaargewond. Hij verloor zijn linkervoet en verbrijzelde het rechterbeen. Toch ging hij door. Vanaf zijn bed in de kajuit bleef De Ruyter bevelen geven en inspireerde zijn bemanning. Helaas bleek zijn einde nabij. Na dagen van lijden stierf hij op 29 april aan wondkoorts. Dit veroorzaakte alom diepe droefheid.
De laatste reis van De Ruyter
Wat volgde was het balsemen van zijn stoffelijk overschot en het plechtig begraven van de ingewanden in de baai van Syracuse. De vloot leed zwaar verlies en trok zich terug naar Palermo voor herstel en reparatie. Het commando van De Ruyter ging op viceadmiraal Jan de Haan over. Tijdens de zeeslag bij Palermo, die op 2 juni plaatsvond, raakte De Haan dodelijk verwond, waarna Callenburgh de leiding overnam. Na de vloot veilig naar Napels te hebben gebracht, nam Philips van Almonde de positie van Callenburgh in, die de met lood bekleedde kist van De Ruyter via Rotterdam naar Amsterdam bracht. Op 16 februari 1677 kreeg Michiel de Ruyter in de Nieuwe Kerk in Amsterdam zijn laatste rustplaats.
Nalatenschap
Michiel de Ruyter wordt beschouwd als een van de grootste zeehelden uit de Nederlandse geschiedenis. Hij leidde de Staatse vloot in 55 zeeslagen. Vijftien daarvan zijn grote confrontaties geweest. Hij stond bekend om zijn strategisch inzicht, ervaring en persoonlijk leiderschap.
De Ruyter onderscheidde zich door zijn menselijke kwaliteiten zoals bescheidenheid, rechtvaardigheid, loyaliteit en vroomheid. Hij waardeerde persoonlijke contacten en overleg, riep regelmatig krijgsraden bijeen en inspireerde zijn officieren door overtuiging en daadkracht. Zijn tactiek combineerde kennis van wind, zeestromen en zeilmanoeuvres met scherp inzicht in de vijand, waardoor De Ruyter als superieur strateeg alom erkenning kreeg.
Ook moderniseerde De Ruyter de vloot, zorgde voor goed opgeleide bemanningen en introduceerde gestandaardiseerde schepen en bewapening. Hij was principieel, streefde geen persoonlijke eer na, was een meester in het handhaven van discipline en streefde soberheid na.
Zijn nalatenschap leeft voort in boeken, historische beschouwingen en kunstwerken. Velen eren zijn daden. De Ruyter wordt herinnerd als een vrome, moedige en bekwame admiraal, wiens levenswandel en toewijding aan het vaderland tot voorbeeld dienen voor toekomstige generaties.
De Ruyter in het Marinemuseum
Het Marinemuseum staat stil bij 350 jaar Michiel de Ruyter. Jij ook? Neem een kijkje in onze nieuwe tentoonstelling ‘1676. Het laatste levensjaar van Michiel de Ruyter. Admiraal voor altijd.’, te zien vanaf donderdag 30 april. Op 30 april ontmoet je ook de konstabel: hij leert je alles over de wapens aan boord van een 17e-eeuws oorlogsschip.
Voor kinderen is er meer dan genoeg te beleven: neem de speurtocht mee en ontdek alles over de moedige Michiel de Ruyter. Laat tijdens de meivakantie in het kinderatelier een familieportret maken, samen met De Ruyter en zijn gezin. Volg op vrijdag 15 en 22 mei een workshop ‘Michiel de Ruyters vlaggenseinen’ volgen. Zien we je snel?
