Een blijk van waardering
Vorige week verscheen er een collectieverhaal over de heldendaad van Guus de Jongh, die na het redden van een matroos zelf het leven liet. Jaren na zijn dood, in 2015, kwam er, geïnspireerd op zijn moedige daad van wilskracht en zelfopoffering, een Erekoord van de Koninklijke Marine. Deze onderscheiding wordt uitgereikt aan hen die zich op bijzondere wijze, buiten gevechtsomstandigheden, loffelijk inzetten voor anderen en daarmee voorkomen dat iemand om het leven komt of zeer ernstig gewond raakt.
Wist je dat het gebruik van onderscheidingen al honderden jaren teruggaat? De beloningen zagen er misschien iets anders uit dan de ridderorde of dapperheidsonderscheiding die we nu kennen, maar gedurende de zeventiende eeuw werden er al nationale en internationale onderscheidingen toegekend aan officieren in dienst van de Nederlandse zeemacht.
De Orde van Sint-Michiel
De Orde van Sint-Michiel was één van de belangrijkste ridderorden van het koninkrijk Frankrijk. Deze werd op 1 augustus 1469 ingesteld door de Franse koning Lodewijk XI en bestond tot 1830. De orde is vernoemd naar de aartsengel Michaël. Hij is daarom ook te vinden op het symbool van de orde: een gouden medaillon waarop Michaël een draak verslaat.
Witte Corneliszoon de With
Op 22 november 1646 kreeg de Nederlandse viceadmiraal Witte Corneliszoon de With (1599-1658) de Orde van Sint-Michiel uitgereikt. De With, in Nederland vooral beroemd om zijn rol bij de verovering van de Zilvervloot, raakte in Frankrijk bekend om een andere reden: hij had tijdens een militaire actie in Duinkerken daadkrachtig opgetreden, waardoor de Fransen hun tegenpartij definitief op de knieën kregen. Naar aanleiding van die actie ontving hij bericht van de Franse kardinaal Jules Mazarin (1602-1661), regent van de jonge koning Lodewijk XIV (1638-1715). In de brief prees Mazarin de With de hemel in en roemde zijn loyaliteit aan de Franse kroon. De Nederlander was vereerd dat hij zich voortaan tot de Franse adel mocht rekenen en liet zich nadien vol trots met de Orde van Sint-Michiel portretteren.
Michiel Adriaenszoon de Ruyter
Ook Michiel Adriaenszoon de Ruyter (1607-1676) was één van de gelukkigen met zo’n prachtig gouden medaillon. In 1666 kende koning Lodewijk XIV de Ruyter de Orde van Sint-Michiel toe, vanwege zijn prestaties tijdens de Vierdaagse Zeeslag. Deze slag vond plaats van 11 tot en met 14 juni 1666 tijdens de Tweede Engels-Nederlandse oorlog. De Ruyter behaalde een belangrijke overwinning op de Engelse vloot en meende dat hij hen, tot groot genoegen van de Fransen, een belangrijke les had geleerd. Hoewel de Franse koning had bepaald dat de orde voortaan als een kruis aan een zwart lint gedragen moest worden, hing de onderscheiding van De Ruyter aan een keten.
Cornelis Tromp
Eén van de Nederlandse zeeofficieren die deze Deense onderscheiding ontving, is Cornelis Tromp (1629-1691), zoon van Maarten Harpertszoon Tromp (1598-1653).
Nadat hij in 1676 het opperbevel van de Deense admiraal Koert Adelaer (1622-1675) had overgenomen, leidde hij de Deense vloot tijdens verschillende zeeslagen. Voor tijdens verschillende acties op zee bewezen diensten, ontving Tromp in 1676 uit handen van de Deense koning de Orde van de Witte Olifant. Ook kreeg hij de adellijke titel graaf van Sölvesborg (Sillisburg) toebedeeld.
Jacob van Wassenaar Obdam
Luitenant-admiraal Jacob van Wassenaar Obdam (1610-1665) kreeg voor zijn optreden in de Sont tegen de Zweedse oorlogsvloot in 1658 ook de onderscheiding en een geldbedrag uitgereikt door de Deense koning. De Zweden hadden geprobeerd het gehele Oostzeegebied onder hun macht te brengen, waarbij bijna heel Denemarken werd veroverd. De handel in het Oostzeegebied was voor de Republiek de belangrijkste bron van inkomen. Van Wassenaar voer daarom uit om de Denen te hulp te schieten. In de Slag in de Sont (1658) werd de beslissende nederlaag toegebracht aan de Zweden.
Marineschepen
Deze heren zijn niet alleen tijdens hun levensjaren in de zeventiende eeuw in het bijzonder bedankt voor hun verdiensten. Hun inzet was van zo’n dergelijk groot belang voor de Nederlandse zeemacht dat er de afgelopen eeuwen regelmatig marineschepen naar hen zijn vernoemd. Zr.Ms. De Ruyter en Zr.Ms. Tromp varen zelfs nog steeds rond!
Een naam die blijft varen
Marineschepen met de naam Tromp zijn niet alleen vernoemd naar Cornelis Tromp, maar ook naar zijn vader Maarten Harpertszoon Tromp. In 1777 voer de eerste Tromp: een linieschip van 54 stukken (kanonnen). Tegenwoordig is Zr.Ms. Tromp een van de luchtverdedigings- en commandofregatten van de De Zeven Provinciën-klasse.
Het eerste schip dat de naam De Ruyter droeg was een jacht van 18 stukken in 1665. Tegenwoordig is De Ruyter, net als Tromp, een van de luchtverdedigings- en commandofregatten van de De Zeven-Provinciënklasse. Op dit moment vaart De Ruyter rond in de Indo-Pacific. Nederland wil onder meer de banden aanhalen met landen in de regio om zo de internationale rechtsorde te bevorderen.
Wil jij oog in oog staan met de zeehelden van toen? Of juist het brugcomplex van het voormalige Geleide Wapen-fregat Hr.Ms. De Ruyter van dichtbij bekijken? Het kan bij het Marinemuseum! Wandel door de geschiedenis van de Koninklijke Marine en klim aan boord van onze museumschepen.
Vergeet niet om (voor de kinderen) een speurtocht mee te nemen: wie weet is er na afloop wel een kleine ‘onderscheiding’.
